NSND Phùng Há — biểu tượng cải lương một thời — không chỉ để lại gia tài nghệ thuật khổng lồ mà còn ẩn chứa câu chuyện ít người biết về khoản tiền 700 triệu đồng được giữ gìn suốt hàng chục năm.
Bà dành trọn gần một thế kỷ đi tiên phong xây dựng nghệ thuật cải lương Việt Nam, nhưng điều ít ai biết là số tiền giá trị ở lại sau cùng được gửi gắm cẩn thận qua những lời dặn dò của NSND Phùng Há, nhằm bảo vệ trọn vẹn tài sản cho gia đình và con nuôi.
Suốt hành trình cuộc đời, NSND Phùng Há gắn bó với hoạt động từ thiện, xây dựng Chùa Nghệ sĩ nổi tiếng ở phường Thông Tây Hội, TPHCM và Khu dưỡng lão nghệ sĩ ở Quận 8 (nay không còn tồn tại). Thế nhưng, bà từng có giai đoạn khó khăn phải ở nhờ nhà người thân do tình hình kinh tế eo hẹp.
Sau năm 1975, để trang trải cuộc sống, bà bán căn nhà kỷ niệm của con gái và tạm chuyển đến ở nhà người bạn thân. Đến khi người bạn này xuất ngoại, đã bán lại ngôi nhà cho bà. Nhưng kinh tế khó khăn tiếp tục khiến NSND Phùng Há phải bán căn nhà này, rồi dọn vào Chùa Nghệ sĩ sinh sống.
Trong Chùa Nghệ sĩ, với tấm lòng kiên định, bà đã dành 18 lượng vàng xây dựng căn nhà nhỏ trên nền căn phòng 4m2 cũ kỹ. Khi bà qua đời năm 2009, căn nhà ấy được để lại cho bà Nguyễn Thị Bích Qua – cháu họ gần gũi của NSND Phùng Há, là người cùng sống tại đây với hai con gái.
Khoản tiền 700 triệu đồng còn lại sau khi trích một phần từ bán nhà để xây nhà trong Chùa được Hội đồng gia tộc gửi vào ngân hàng từ nhiều năm qua. Hội đồng hiện chỉ còn nghệ sĩ Tô Kim Hồng (con nuôi NSND Phùng Há) và bà Bích Qua.
Số tiền này qua năm tháng, dù bị mất giá do lạm phát kéo dài, vẫn được giữ nguyên nhằm phục vụ phần hương khói và bảo quản nhà tư liệu của bà. Bà Bích Qua chia sẻ rằng mục tiêu chỉ là ” giữ gìn trọn vẹn, không làm sứt mẻ đồng nào của bà ngoại Bảy.”
Áp lực lớn hiện tại chính là tuổi tác và sức khỏe ngày một giảm sút của những người giữ tiền. Bà mong muốn các thế hệ con cháu sẽ tiếp bước giữ gìn di sản và tiền bạc của bà cố một cách trang trọng.
Bà Bích Qua từng đảm nhiệm việc trông coi hoạt động gửi giữ xe trong chùa, không bao giờ thấy mặc cảm vì bản thân, bởi lẽ NSND Phùng Há dạy dỗ cháu rất nghiêm khắc về đạo đức con người: không tham lam, đố kỵ. Bà thậm chí tự hào khi mang dòng họ của một nghệ sĩ lừng danh, giàu lòng bác ái.
Di sản giá trị ấy của NSND Phùng Há không chỉ là của cải vật chất, mà còn là trách nhiệm gìn giữ tinh thần nghệ thuật và nhân cách cao đẹp suốt nhiều năm của một tượng đài cải lương đích thực.
